Το Η2Ο και το CaCO3 κάνουν τέχνη. Η χημεία των σταλακτιτών και των σταλαγμιτών.

Όλοι γνωρίζουμε και ίσως έχουμε επισκευθεί υπόγεια σπήλαια με θαυμάσιους σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Στην Ελλάδα είναι πολύ γνωστά τα σπήλαια της Δηρού, των Ιωαννίνων, της Παιανίας και άλλα. Εκεί η φύση κάνει πραγματικά τέχνη. Αλλά πως σχηματίζονται αυτά τα κομψοτεχνήματα; Ε λοιπόν αυτοί που κυρίως δημιουργούν την τέχνη είναι το νερό και ένα άλας. Το ανθρακικό ασβέστιο (CaCO3). Τα υπόγεια νερά που διαπερνούν το έδαφος περιέχουν φυσικά οξέα όπως ανθρακικό, θειικό και άλλα οργανικά οξέα. Έτσι διαλύουν μικρές ποσότητες ανθρακικού ασβεστίου (CaCO3), που είναι βασικό συστατικό ασβεστολιθικών πετρωμάτων όπως το μάρμαρο, αλλά και του μικτού άλατος CaΜg(CO3)2, που είναι συστατικό των δολομιτικών πετρωμάτων. Έτσι, στο νερό δημιουργούνται ιόντα ασβεστίου (Ca2+) και διτανθρακικού ανιόντος (HCO3-). CaCO3(s) + H2CO3(aq) Ca2+(aq) + 2HCO3-(aq) Σαν αποτέλεσμα της διάλυσής τους τα ασβεστολιθικά πετρώματα αποσαρθρώνονται και σχηματίζονται τα σπήλαια. Το νερό αυτό δημιουργεί σταγόνες στην οροφή του σπηλαίου, οι σταγόνες εξατμίζονται και σχηματίζεται (αποτίθεται) πάλι ανθρακικό ασβέστιο, με βάση την αντίστροφη αντίδραση: Ca2+(aq) + 2HCO3-(aq) CaCO3(s) + CO2(g) + H2O(l) Έτσι σχηματίζονται οι σταλακτίτες, σταγόνα -σταγόνα για χιλιάδες χρόνια. Μερικές φορές σταγόνες από την άκρη ενός σταλακτίτη πέφτουν στο έδαφος, εξατμίζονται, με αποτέλεσμα πάλι την απόθεση στερεό ανθρακικού ασβεστίου και το σχηματισμό των σταλαγμιτών, που ορθώνονται από το έδαφος προς την οροφή. Αυτός είναι ό λόγος που ένας σταλαγμίτης βρίσκεται συνήθως κάτω από ένα σταλακτίτη. Πολλές φορές το νερό κυλά αργά στα τοιχώματα του σπηλαίου και με την εξάτμισή του σχηματίζει πέτρινα ποτάμια ανθρακικού ασβεστίου. Κάνε "κλικ" στην εικόνα για να παρακολουθήσεις μια παρουσίαση. Η παρουσία αλάτων άλλων μετάλλων και άλλων ουσιών στο νερό δίνουν στους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες υπέροχα χρώματα. Τα άλατα του σιδήρου το κόκκινο-καφέ της σκουριάς. Αυτά του χαλκού το πράσινο. Το θείο το κίτρινο. Αν δεν υπάρχουν αυτές οι προσμίξεις, πάλι είναι υπέροχοι. Γαλατώδεις και ημιδιαφανείς. Οι μοναδικοί αυτοί σχηματισμοί μεγαλώνουν με πολύ αργό ρυθμό. Ένας σταλακτίτης αυξάνεται κατά μέσο όρο περίπου ένα εκατοστό το χρόνο. Καταλαβαίνετε τι έγκλημα κάνουν οι ασυνείδητοι που κατά την επίσκεψή τους σε έναν τέτοιο ναό της φύσης φροντίζουν να πάρουν ένα κομμάτι ως αναμνηστικό;!